Bệnh lây truyền qua đường tình dục – Nhận biết sớm, phòng ngừa đúng

Bệnh lây truyền qua đường tình dục (Sexually Transmitted Infections – STIs) là vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng quan tâm, đặc biệt ở người trẻ. Nhiều bệnh không có triệu chứng rõ ràng nhưng vẫn có thể lây truyền cho bạn tình và gây biến chứng lâu dài. Phát hiện sớm, điều trị đúng và phòng ngừa chủ động là cách bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.

1. Thông tin chung

Bệnh lây truyền qua đường tình dục là nhóm bệnh nhiễm trùng lây chủ yếu qua quan hệ tình dục đường âm đạo, hậu môn hoặc miệng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi ngày thế giới ghi nhận hơn 1 triệu ca mắc mới các bệnh có thể chữa khỏi.

Nguyên nhân gây bệnh

Có hơn 30 loại vi khuẩn, virus và ký sinh trùng có thể lây truyền qua đường tình dục. Một số bệnh thường gặp gồm:

• Bệnh do vi khuẩn: Giang mai do Treponema pallidum; bệnh lậu do Neisseria gonorrhoeae; nhiễm Chlamydia do Chlamydia trachomatis.
• Bệnh do ký sinh trùng: Nhiễm trùng roi sinh dục do Trichomonas vaginalis.
• Bệnh do virus: Sùi mào gà do virus HPV; mụn rộp sinh dục do virus Herpes simplex (HSV); viêm gan B do virus HBV; HIV/AIDS do virus HIV.

Ngoài ra, bệnh đậu mùa khỉ (Mpox) cũng có thể lây truyền qua tiếp xúc gần, bao gồm tiếp xúc da và niêm mạc trong quá trình quan hệ tình dục.

2. Dấu hiệu nhận biết

Nhiều người mắc bệnh không có triệu chứng rõ ràng, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Tiết dịch bất thường ở dương vật, âm đạo hoặc hậu môn.
• Tiểu buốt, tiểu rắt, đau rát khi đi tiểu hoặc khi quan hệ tình dục.
• Xuất hiện vết loét, mụn nước hoặc nốt sùi ở bộ phận sinh dục, hậu môn hoặc miệng.
• Ngứa, rát vùng sinh dục; đau bụng dưới, ra máu bất thường ngoài kỳ kinh ở nữ; đau hoặc sưng tinh hoàn ở nam.
• Phát ban ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, có thể kèm sốt hoặc nổi hạch.

Người dân cần đi khám khi có các triệu chứng trên, có bạn tình mắc bệnh hoặc từng quan hệ tình dục không an toàn. Phụ nữ mang thai cần được tư vấn xét nghiệm sàng lọc để phòng lây truyền từ mẹ sang con.

Lưu ý: Nếu nghi ngờ phơi nhiễm HIV, cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được tư vấn điều trị dự phòng sau phơi nhiễm (PEP), trong vòng 72 giờ kể từ thời điểm phơi nhiễm.

3. Đường lây truyền và yếu tố nguy cơ

Bệnh lây truyền qua quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp bảo vệ phù hợp; tiếp xúc trực tiếp với vết loét, mụn nước hoặc tổn thương nhiễm bệnh; tiếp xúc với máu qua dụng cụ không bảo đảm vô trùng; và từ mẹ sang con trong thai kỳ hoặc khi sinh.

Những người có nhiều bạn tình, không sử dụng bao cao su thường xuyên, có bạn tình mắc bệnh hoặc sử dụng rượu bia, chất kích thích dẫn đến quan hệ không an toàn có nguy cơ cao hơn. Người từng mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục cũng có nguy cơ tái nhiễm hoặc mắc thêm bệnh khác.

Các bệnh này không lây qua tiếp xúc thông thường như bắt tay, ôm, dùng chung bát đũa, bể bơi hoặc bồn cầu.

4. Biện pháp phòng ngừa

Để chủ động bảo vệ sức khỏe, mỗi người cần thực hiện các biện pháp sau:

• Sử dụng bao cao su đúng cách: Sử dụng trong mỗi lần quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn và áp dụng biện pháp bảo vệ phù hợp khi quan hệ đường miệng.
• Thực hiện tình dục an toàn: Hạn chế số lượng bạn tình, trao đổi cởi mở về sức khỏe tình dục và cùng xét nghiệm khi cần thiết.
• Tiêm vắc xin phòng bệnh: Vắc xin HPV giúp phòng ngừa nhiều bệnh do HPV gây ra, bao gồm sùi mào gà và các ung thư liên quan. Vắc xin viêm gan B được khuyến cáo cho người chưa có miễn dịch.
• Dự phòng HIV: Người có nguy cơ có thể được tư vấn sử dụng PrEP; trường hợp nghi phơi nhiễm cần được đánh giá để sử dụng PEP trong vòng 72 giờ nếu phù hợp.
• Xét nghiệm định kỳ: Chủ động xét nghiệm khi có nguy cơ, kể cả khi chưa xuất hiện triệu chứng.
• Phòng lây truyền từ mẹ sang con: Phụ nữ mang thai cần khám thai và xét nghiệm sàng lọc HIV, giang mai, viêm gan B theo hướng dẫn chuyên môn.
• Không dùng chung vật dụng có nguy cơ dính máu: Tránh dùng chung bơm kim tiêm, dao cạo và bàn chải đánh răng.
• Tránh quan hệ khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh: Đi khám và thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.

​​​​​​​

5. Nguyên tắc điều trị và biến chứng

Người bệnh cần thăm khám, xét nghiệm và điều trị theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Không tự ý mua thuốc, sử dụng kháng sinh không đúng cách hoặc ngừng thuốc khi triệu chứng vừa giảm. Đặc biệt, vi khuẩn lậu đã kháng nhiều loại kháng sinh, khiến việc điều trị ngày càng phức tạp.

Bạn tình cần được thông báo, tư vấn xét nghiệm và điều trị khi cần thiết nhằm hạn chế lây truyền, tái nhiễm. Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn về thời gian kiêng quan hệ, tái khám và xét nghiệm lại. Với các bệnh do virus như HIV, viêm gan B và Herpes, cần điều trị hoặc theo dõi lâu dài theo hướng dẫn chuyên môn.

Nếu không được điều trị đúng cách, bệnh có thể gây viêm vùng chậu, vô sinh ở cả nam và nữ, thai ngoài tử cung, ung thư liên quan đến HPV, tổn thương tim mạch và thần kinh do giang mai muộn, sảy thai, thai chết lưu hoặc nhiễm trùng bẩm sinh ở trẻ. Một số bệnh còn làm tăng nguy cơ nhiễm HIV.

6. Chủ động bảo vệ sức khỏe

Bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể phòng ngừa; nhiều bệnh có thể chữa khỏi nếu được phát hiện và điều trị đúng cách. Đừng để tâm lý e ngại cản trở việc thăm khám. Chủ động xét nghiệm, điều trị và trao đổi với bạn tình là cách bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.

Thông điệp: “QUAN HỆ AN TOÀN – XÉT NGHIỆM CHỦ ĐỘNG – ĐIỀU TRỊ ĐÚNG CÙNG BẠN TÌNH”.

Đơn nguyên Da liễu – Bệnh viện Đa khoa Hà Đông tiếp nhận khám, tư vấn, xét nghiệm và điều trị các bệnh lây truyền qua đường tình dục, chú trọng sự kín đáo và bảo mật thông tin người bệnh.

• Địa điểm: Tầng 3, nhà A, Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa Hà Đông.
• Thời gian khám: Từ thứ Hai đến thứ Sáu hằng tuần.

Lưu ý: Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc tư vấn y tế chuyên nghiệp. Khi có dấu hiệu bất thường hoặc nghi ngờ phơi nhiễm, người dân nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ tư vấn và hướng dẫn xử trí kịp thời.