Biến chứng sau Zona: Nhận biết sớm – Điều trị đúng – Giảm nguy cơ đau kéo dài

Zona thần kinh là bệnh nhiễm trùng do virus Varicella-zoster (VZV) gây ra – cũng là virus gây bệnh thủy đậu. Sau khi khỏi thủy đậu, virus không bị loại bỏ hoàn toàn mà tồn tại ở trạng thái tiềm ẩn trong các hạch thần kinh. Khi sức đề kháng suy giảm do tuổi cao, bệnh lý mạn tính, căng thẳng kéo dài hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, virus có thể tái hoạt động và gây bệnh zona thần kinh. Mặc dù tổn thương da thường lành sau khoảng 2–4 tuần, một số người bệnh vẫn phải chịu đựng tình trạng đau kéo dài sau khi các tổn thương ngoài da đã khỏi hoàn toàn. Đây là biến chứng đau sau zona (Postherpetic Neuralgia – PHN), gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Đau sau zona là gì?

Đau sau zona là tình trạng cơn đau vẫn tiếp diễn hoặc tái phát sau khi ban zona đã lành, thường được xác định khi cơn đau kéo dài từ 90 ngày trở lên kể từ khi xuất hiện phát ban.

Đây là hậu quả của tổn thương các dây thần kinh do virus Varicella-zoster gây ra. Người bệnh có thể cảm thấy đau rát, đau như điện giật, đau nhói từng cơn hoặc đau khi chỉ có những kích thích rất nhẹ như quần áo chạm vào da. Ở nhiều trường hợp, cơn đau kéo dài khiến người bệnh mất ngủ, mệt mỏi, giảm khả năng lao động và ảnh hưởng đến tâm lý.

Những ai có nguy cơ cao?

Theo các chuyên gia da liễu, đau sau zona thường gặp hơn ở:

• Người từ 50 tuổi trở lên, đặc biệt trên 60 tuổi.
• Người mắc đái tháo đường hoặc các bệnh mạn tính.
• Người suy giảm miễn dịch.
• Người bị zona vùng mặt, đầu hoặc mắt.
• Người có cơn đau dữ dội ngay từ giai đoạn cấp.
• Người đến khám muộn, không được điều trị kháng virus trong vòng 72 giờ đầu.

Vì vậy, việc khám và điều trị sớm ngay khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ zona có ý nghĩa rất quan trọng trong việc hạn chế biến chứng.

Điều trị sớm giúp giảm nguy cơ đau sau zona

Điều trị zona cần được bắt đầu càng sớm càng tốt, tốt nhất trong 72 giờ đầu kể từ khi xuất hiện ban đỏ hoặc mụn nước. Điều trị đúng phác đồ bằng thuốc kháng virus kết hợp kiểm soát đau sẽ giúp giảm mức độ tổn thương thần kinh, rút ngắn thời gian bệnh và góp phần hạn chế nguy cơ đau sau zona.

Bên cạnh đó, người bệnh cần giữ vệ sinh vùng tổn thương, không tự ý chọc vỡ mụn nước, tuân thủ hướng dẫn điều trị và tái khám đúng lịch hẹn.

Các phương pháp điều trị đang triển khai tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông

Nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh, Đơn nguyên Da liễu – Bệnh viện Đa khoa Hà Đông đang áp dụng điều trị theo hướng đa mô thức, kết hợp điều trị nội khoa với các kỹ thuật hỗ trợ hiện đại.

Hỗ trợ điều trị zona cấp bằng ánh sáng xanh

Đối với bệnh nhân zona cấp, ngoài điều trị bằng thuốc theo hướng dẫn chuyên môn, bệnh viện triển khai liệu pháp ánh sáng xanh có bước sóng 630 nm nhằm hỗ trợ giảm viêm, giảm đau và thúc đẩy quá trình liền tổn thương da.

Đây là phương pháp không xâm lấn, an toàn, được thực hiện theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa và phối hợp với điều trị nội khoa nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc người bệnh.

Hỗ trợ điều trị đau sau zona bằng ánh sáng đỏ

Đối với bệnh nhân đau sau zona, bệnh viện triển khai chiếu ánh sáng có bước sóng 830 nm như một phương pháp hỗ trợ điều trị.

Liệu pháp này được kỳ vọng góp phần giảm đau thần kinh, hỗ trợ phục hồi mô và cải thiện chất lượng cuộc sống khi phối hợp với các phương pháp điều trị chuẩn. Việc chỉ định được bác sĩ chuyên khoa cân nhắc dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

Tiêm Botulinum toxin type A điều trị đau sau zona

Đối với những trường hợp đau sau zona kéo dài hoặc đáp ứng chưa tốt với điều trị thông thường, bác sĩ có thể chỉ định tiêm Botulinum toxin type A.

Đây là phương pháp đã được ứng dụng trong điều trị nhiều loại đau thần kinh mạn tính. Các nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy tiêm Botulinum toxin type A giúp giảm mức độ đau, cải thiện chất lượng cuộc sống và có độ an toàn cao khi được thực hiện đúng chỉ định tại cơ sở chuyên khoa.

Chủ động phòng bệnh bằng vắc xin

Tiêm vắc xin phòng zona là biện pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và giảm nguy cơ xuất hiện đau sau zona, đặc biệt ở người từ 50 tuổi trở lên hoặc người mắc bệnh mạn tính, suy giảm miễn dịch theo chỉ định của bác sĩ.

Kết luận

Đau sau zona là biến chứng có thể kéo dài nhiều tháng, ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, biến chứng này hoàn toàn có thể được hạn chế nếu người bệnh được phát hiện sớm, điều trị đúng và theo dõi đầy đủ.

Khi có các biểu hiện như đau rát, nổi mụn nước thành chùm ở một bên cơ thể hoặc đau kéo dài sau khi tổn thương da đã lành, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và điều trị kịp thời.

Tại Khoa Da liễu – Bệnh viện Đa khoa Hà Đông, người bệnh được điều trị theo phác đồ phù hợp với từng trường hợp, kết hợp các kỹ thuật hỗ trợ hiện đại như chiếu LED 630 nm, chiếu LED 830 nm và tiêm Botulinum toxin type A đối với những trường hợp có chỉ định, nhằm góp phần kiểm soát triệu chứng, nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống.