Chấn thương sọ não: Máu tụ ngoài màng cứng cấp tính cấp cứu tối khẩn cấp giành giật sự sống.

Chấn thương sọ não: máu tụ ngoài màng cứng cấp tính là một cấp cứu ngoại khoa tối khẩn cấp, khi mà mỗi phút giây trì hoãn đều phải trả giá bằng mạng sống hoặc di chứng nặng nề. Tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông, chúng tôi luôn đặt mục tiêu "Thời gian là Não bộ" lên hàng đầu để giành giật sự sống cho bệnh nhân.

 Cuộc đua giành lại sự sống cho bệnh nhân 14 tuổi

Vừa qua, Bệnh viện Đa khoa Hà Đông đã tiếp nhận và điều trị thành công một trường hợp chấn thương sọ não máu tụ  ngoài màng cứng cấp tính lớn bệnh nhân trẻ tuổi:

• Bệnh nhân: Nguyễn Văn Anh T. (14 tuổi).
• Tình trạng nhập viện: Bệnh nhân vào viện sau tai nạn giao thông trong tình trạng đau đầu dữ dội, quên sự việc đã xảy ra, ý thức giảm dần, Glasgow 13 điểm, vùng đỉnh trái sưng nề, chảy máu.
• Qua thăm khám lâm sàng và hình ảnh chụp CT-Scanner sọ não, các bác sĩ phát hiện khối Máu tụ ngoài màng cứng vùng thái dương đỉnh trái với kích thước rất lớn (78x16x82 mm), kèm tụ khí nội sọ, vỡ xương thái dương trái.

Xác định đây là trường hợp máu tụ kích thước lớn đe dọa trực tiếp đến tính mạng bệnh nhân, kíp trực Ngoại Thần kinh cùng kíp Gây mê hồi sức đã nhanh chóng tiến hành mổ cấp cứu tối khẩn cấp:

Quá trình phẫu thuật: Các bác sỹ đã thực hiện mở sọ, lấy khối máu tụ ngoài màng cứng và cầm máu thuận lợi. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa kíp mổ và kíp gây mê đã giúp ca phẫu thuật diễn ra an toàn, kiểm soát tốt các chỉ số sinh tồn của bệnh nhi.

Kết quả phục hồi:  Sau quá trình điều trị hậu phẫu tích cực, bệnh nhân T. đã xuất viện trong tình trạng tỉnh hoàn toàn (Glasgow 15 điểm), vết mổ liền tốt, không để lại bất kỳ di chứng yếu liệt hay tổn thương thần kinh nào.

Kiến thức y khoa: Hiểu về máu tụ ngoài màng cứng (EDH)

Để cộng đồng có cái nhìn rõ hơn về mức độ nguy hiểm của tình trạng này, các chuyên gia Ngoại thần kinh chia sẻ những thông tin trọng yếu sau:

Chấn thương sọ não: Máu tụ ngoài màng cứng là gì?

Chấn thương sọ não (CTSN - Traumatic Brain Injury) là tổn thương thực thể ở da đầu, hộp sọ, màng não hoặc nhu mô não gây ra bởi lực tác động cơ học từ bên ngoài, tỏng đó tai nạn giao thông là nguyên nhân hàng đầu gây CTSN. Hậu quả dẫn đến suy giảm tạm thời hoặc vĩnh viễn chức năng não, gây rối loạn tâm lý, nhận thức, hoặc tử vong.

Trong đó thể bệnh Máu tụ ngoài màng cứng (Epidural Hematoma - EDH) là hiện tượng máu tích tụ giữa bản trong xương sọ và lớp màng cứng. Khối máu tụ hình thành nhanh chóng (thường do vỡ động mạch màng não giữa) gây chèn ép não cấp tính. Nếu không mổ lấy máu tụ sớm, não sẽ bị chèn ép, thoát vị não gây ngừng tim, ngừng thở và tử vong.

 Dấu hiệu nhận biết

Mọi người cần đặc biệt lưu tâm nếu sau chấn thương vùng đầu, bệnh nhân có các biểu hiện sau:

• Đau đầu dữ dội, mức độ đau tăng dần không giảm.
• Nôn, nôn vọt (nôn thành vòi, không liên quan đến bữa ăn).
• Rối loạn tri giác: lơ mơ, ngủ gà, mất ý thức, hôn mê
• Dấu hiệu thần kinh khu trú: Giãn đồng tử một bên, yếu liệt tay chân .
• Chảy máu hoặc dịch trong suốt từ tai, mũi.
• Đặc biệt là "Khoảng tỉnh" (Lucid Interval): Đây là dấu hiệu cực kỳ nguy hiểm. Sau tai nạn, bệnh nhân có thể bất tỉnh ngắn, sau đó tỉnh lại hoàn toàn, nói chuyện bình thường. Nhưng thực tế, máu đang âm thầm chảy trong sọ. Sau vài giờ, khi khối máu tụ đủ lớn, bệnh nhân sẽ đột ngột hôn mê sâu và diễn tiến xấu rất nhanh.

Sơ cứu đúng cách khi nghi ngờ chấn thương sọ não

Gọi ngay cấp cứu 115 khi và đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế, cần tuân thủ nguyên tắc:

- Giữ bệnh nhân nằm yên trên mặt phẳng cứng

- Cởi bỏ khẩu trang, mặt nạ giúp thông thoáng đường thở, nếu bệnh nhân ngưng thở cần ép tim ngoài lồng ngực ngay

-Nếu bệnh nhân nôn, hãy nghiêng cả người sang một bên để tránh dịch nôn tràn vào phổi.

- Cầm máu vết thương bằng gạc, vải sạch bằng cách ép nhẹ vào vết thương

Khi nào thì phải phẫu thuật

Không phải trường hợp máu tụ ngoài màng cứng cấp tính nào cũng phải phẫu thuật, dựa trên hình ảnh chụp CT-Scanner sọ não, các bác sĩ sẽ chỉ định mổ cấp cứu khi khối máu tụ có thể tích khối máu tụ >30 cm³ hoặc bề dày khối máu tụ >15mm, đè đẩy đường giữa > 5mm hoặc khi tri giác bệnh nhân giảm nhanh.

Các trường hợp còn lại bệnh nhân được điều trị bảo tồn, theo dõi liên tục tại cơ sở y tế.

Tóm lại, máu tụ ngoài màng cứng cấp tính là một cấp cứu ngoại khoa tối khẩn cấp đòi hỏi việc nhận biết sớm các dấu hiệu, sơ cứu đúng cách, nhằm kịp thời chẩn điều trị cũng như phẫu thuật để giành giật sự sống và hạn chế tối đa các di chứng chức năng cho bệnh nhân