Di vật sinh vật sống trong ống tai ngoài – Không chủ quan với một ca cấp cứu tai mũi họng

Dị vật sinh vật sống trong ống tai ngoài là gì?

Dị vật sinh vật sống trong ống tai ngoài là tình trạng các sinh vật như côn trùng (kiến, gián, ruồi, bọ cánh cứng, dế...), ấu trùng hoặc hiếm gặp hơn là ve, chui vào ống tai và còn sống. Đây là một cấp cứu thường gặp trong chuyên ngành Tai Mũi Họng, đặc biệt ở khu vực nông thôn, vùng nhiệt đới hoặc trong mùa hè khi côn trùng hoạt động mạnh.

Do ống tai ngoài có cấu trúc hẹp, tận cùng là màng nhĩ với hệ thần kinh cảm giác phong phú, sự di chuyển của sinh vật trong tai có thể gây đau dữ dội và nhiều biến chứng nếu không được xử trí đúng.

Dị vật dòi sống trong ống tai ngoài bên Trái của bệnh nhân

Dị vật con nhện sống trong ống tai ngoài bên Trái của bệnh nhân

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Sinh vật sống có thể xâm nhập vào tai khi:

• Ngủ trên nền nhà hoặc ngoài trời.
• Làm việc trong môi trường nhiều côn trùng.
• Trẻ nhỏ chơi đùa ngoài trời.
• Người cao tuổi, người bệnh nằm lâu, giảm khả năng tự bảo vệ.
• Điều kiện vệ sinh môi trường chưa đảm bảo.

Một số trường hợp ghi nhận ấu trùng phát triển trong tai ở bệnh nhân có viêm tai mạn tính, chảy mủ tai kéo dài hoặc suy giảm miễn dịch.

Triệu chứng thường gặp

Biểu hiện lâm sàng phụ thuộc vào loại sinh vật và thời gian lưu lại trong tai. Người bệnh có thể gặp:

• Đau tai dữ dội, đột ngột.
• Cảm giác có vật bò hoặc chuyển động trong tai.
• Ù tai, nghe kém.
• Tiếng vo ve hoặc tiếng động bất thường trong tai.
• Khó chịu, mất ngủ, lo lắng.
• Chảy máu tai hoặc chảy dịch nếu niêm mạc bị tổn thương.
• Chóng mặt, buồn nôn khi dị vật kích thích màng nhĩ hoặc tai giữa.

Ở trẻ nhỏ, biểu hiện có thể chỉ là quấy khóc, dụi tai liên tục hoặc không hợp tác khi khám.

Biến chứng nếu xử trí không đúng

Nếu cố gắng lấy dị vật tại nhà bằng các dụng cụ không phù hợp hoặc xử trí chậm trễ, người bệnh có thể gặp các biến chứng:

• Trầy xước ống tai ngoài.
• Chảy máu tai.
• Viêm ống tai ngoài.
• Thủng màng nhĩ.
• Viêm tai giữa.
• Nghe kém tạm thời hoặc kéo dài.
• Hiếm gặp hơn là tổn thương chuỗi xương con hoặc nhiễm trùng lan rộng.

Xử trí ban đầu đúng cách

Khi nghi ngờ có sinh vật sống trong tai, cần:

• Giữ bình tĩnh và hạn chế ngoáy tai.
• Không dùng tăm bông, kẹp, que hoặc các vật sắc nhọn để lấy dị vật.
• Không tự bơm nước vào tai nếu chưa xác định tình trạng màng nhĩ hoặc loại dị vật.
• Đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng càng sớm càng tốt.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể sử dụng dầu khoáng, glycerin hoặc lidocain để làm bất động hoặc tiêu diệt côn trùng trước khi lấy ra. Tuy nhiên, việc này chỉ nên thực hiện sau khi đánh giá tình trạng màng nhĩ và loại trừ các chống chỉ định.

Điều trị tại cơ sở y tế

Bác sĩ chuyên khoa sẽ:

• Khai thác triệu chứng và tiền sử.
• Nội soi tai để xác định vị trí, loại dị vật và đánh giá tổn thương.
• Lựa chọn phương pháp lấy dị vật phù hợp bằng dụng cụ chuyên dụng hoặc hút dưới nội soi.
• Kiểm tra lại toàn bộ ống tai và màng nhĩ sau khi lấy dị vật.
• Kê thuốc giảm đau, thuốc nhỏ tai hoặc kháng sinh khi có chỉ định.

Đối với trẻ nhỏ hoặc người không hợp tác, có thể cần gây mê hoặc tiền mê để đảm bảo an toàn khi lấy dị vật.

Dưới đây là 1 trường hợp gần đây có dị vật sinh vật sống ( con ve chó) đã đến và được xử trí thành công tại Khoa Tai Mũi Họng, bệnh viện Đa khoa Hà Đông:

Dị vật con ve chó sống trong ống tai ngoài bên Trái của bệnh nhân

Phòng ngừa

Để hạn chế nguy cơ dị vật sinh vật sống trong tai, nên:

• Ngủ trong màn, đặc biệt ở khu vực nhiều côn trùng.
• Giữ vệ sinh nhà cửa và môi trường sống.
• Hạn chế ngủ trực tiếp trên nền đất hoặc ngoài trời.
• Điều trị triệt để các bệnh lý viêm tai mạn tính.
• Không ngoáy tai thường xuyên vì có thể làm mất lớp ráy tai bảo vệ tự nhiên.
• Đưa trẻ đi khám ngay khi có biểu hiện đau tai, quấy khóc hoặc nghi ngờ có côn trùng chui vào tai

Thông điệp

Dị vật sinh vật sống trong ống tai ngoài là một tình trạng cấp cứu Tai Mũi Họng có thể gây đau dữ dội và tổn thương tai nếu xử trí không đúng. Việc tự ý dùng dụng cụ lấy dị vật tại nhà thường làm tăng nguy cơ biến chứng. Khi có cảm giác côn trùng hoặc sinh vật sống trong tai, người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng để được nội soi và xử trí an toàn, hạn chế tối đa tổn thương và bảo tồn chức năng thính giác.