Tăng sắc tố da là một biểu hiện da liễu thường gặp ở bệnh nhân bệnh thận mạn (BTM), đặc biệt ở những người lọc máu chu kỳ kéo dài. Đây là tình trạng ảnh hưởng đáng kể đến hình ảnh cơ thể và chất lượng sống của người bệnh.

Thực trạng sạm da ở bệnh nhân lọc máu

Nhiều nghiên cứu quan sát ghi nhận tỷ lệ tăng sắc tố da (hyperpigmentation) dao động từ 30 - 45%. Tỷ lệ này cao hơn rõ rệt ở nhóm bệnh nhân đang lọc máu so với nhóm chưa lọc, cho thấy mối liên quan mật thiết giữa mức độ suy thận, thời gian tiếp xúc với môi trường ure huyết và sự thay đổi sắc tố da. Biểu hiện thường thấy là da có màu nâu sẫm đến xám đen ở dạng lan tỏa.

           Hình ảnh tăng sắc tố da ở bệnh nhân bệnh thận mạn.

Cơ chế bệnh sinh của sạm da

Theo chia sẻ chuyên môn từ BSCKII Trần Văn Phú  - Trưởng khoa Nội thận Tiết niệu, cơ chế này mang tính đa yếu tố:

Sự tích lũy hormone: Ở bệnh nhân suy thận tiến triển, khả năng thanh thải peptide hormone suy giảm, dẫn đến tăng nồng độ β-MSH trong tuần hoàn. Hormone này kích hoạt melanocyte làm tăng tổng hợp melanin tại lớp đáy biểu bì và lớp bì nông.

Độc tố và viêm mạn tính: Các chất độc phân tử trung bình, tình trạng viêm mạn tính và stress oxy hóa đặc trưng của ure huyết góp phần làm trầm trọng thêm hiện tượng tăng sắc tố.

Vai trò của tia cực tím (UV): Tăng sắc tố thường rõ hơn tại các vùng da phơi nắng như mặt và cổ, do tia UV khuếch đại quá trình sản xuất melanin trên nền da đã bị kích thích.

Lọc máu và vấn đề cải thiện sắc tố

Một vấn đề người bệnh thường quan tâm là hiệu quả của các phương pháp lọc máu hemodialysis (HD) hay hemodiafiltration (HDF) đối với tình trạng sạm da:

Hormone β-MSH: Có trọng lượng phân tử ( khoảng 2.1 - 2.3 kDa). Mặc dù hemodiafiltration ( HDF) có khả năng loại bỏ phân tử nhỏ đến trung bình tốt hơn hemodialysis ( HD ) đơn thuần, nhưng hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả loại bỏ trực tiếp hormone này.

Đặc điểm hormone: β-MSH tái phân bố nhanh và được sản xuất liên tục từ tuyến yên, làm hạn chế khả năng giảm bền vững nồng độ huyết tương bằng lọc máu. Do đó, không nên kỳ vọng hemodiafiltration ( HDF ) là một biện pháp điều trị đặc hiệu cho sạm da.

Giải pháp quản lý từ góc độ lâm sàng

Từ góc độ lâm sàng, tiếp cận bệnh nhân sạm da trong BTM cần mang tính thực tế và toàn diện . Mục tiêu không phải là đảo ngược hoàn toàn sắc tố da mà là phòng ngừa tiến triển và cải thiện dần theo thời gian thông qua các giải pháp:

Lọc máu đầy đủ và ổn định: Đảm bảo chất lượng lọc để kiểm soát tốt môi trường ure huyết.

Bảo vệ da: Tránh tiếp xúc trực tiếp với tia UV và thực hiện chăm sóc da phù hợp.

Can thiệp chuyên biệt: Chỉ nên cân nhắc các biện pháp da liễu một cách chọn lọc.

"Sạm da là một biểu hiện của quá trình bệnh mạn tính kéo dài, đòi hỏi chiến lược quản lý lâu dài thay vì các giải pháp kỹ thuật tức thì." - Trưởng khoa Nội thận Tiết niệu BSCKII Trần Văn Phú chia sẻ.

Mọi thông tin chi tiết liên hệ:
Khoa nội thận tiết niệu - Bệnh viện Đa Khoa Hà Đông, Số 2 Bế Văn Đàn, Hà Đông,  TP. Hà Nội hoặc Tổng đài CSKH: 1900 866 689