Tổn khuyết vùng mũi: Phân loại, hướng xử trí và nguyên tắc tái tạo

Mũi nằm ở vị trí trung tâm khuôn mặt, giữ vai trò quan trọng cả về thẩm mỹ và chức năng hô hấp. Khi bị tổn khuyết do chấn thương, phẫu thuật hoặc cắt bỏ tổn thương da, việc tái tạo cần phục hồi đồng thời hình thể và chức năng.

Phân loại tổn khuyết

Tổn khuyết có thể gặp ở sống mũi, đầu mũi, cánh mũi, thành bên hoặc trụ mũi. Bác sĩ đồng thời đánh giá độ sâu: chỉ mất da, mất thêm mô mềm và sụn, hay tổn khuyết toàn chiều dày, bao gồm lớp da, khung nâng đỡ và niêm mạc.

Đặc biệt, tổn khuyết vùng đầu mũi, cánh mũi có thể ảnh hưởng đến đường viền mũi và độ thông thoáng đường thở nếu xảy ra co kéo hoặc thiếu mô nâng đỡ.

Hướng xử trí

Tùy vị trí, kích thước, độ sâu và chất lượng mô, bác sĩ có thể lựa chọn:

• Đóng trực tiếp: phù hợp với một số tổn khuyết nhỏ, mô xung quanh đủ độ chùng.
• Ghép da: áp dụng với một số tổn khuyết nông có nền nhận phù hợp.
• Vạt tại chỗ: sử dụng mô lân cận như vạt bilobed, vạt vùng sống mũi hoặc V-Y.
• Vạt rãnh mũi má: có thể sử dụng với một số tổn khuyết cánh mũi, cạnh mũi.
• Vạt trán giữa: thường được cân nhắc với tổn khuyết lớn hoặc phức tạp.
• Ghép sụn: được xem xét khi khung nâng đỡ của mũi bị thiếu hoặc suy yếu.

Nguyên tắc tái tạo 3 lớp

Với tổn khuyết toàn chiều dày, bác sĩ cần xem xét đồng thời lớp lót bên trong – lớp nâng đỡ – lớp che phủ bên ngoài.

Lớp lót giúp duy trì bề mặt và độ thông thoáng; lớp nâng đỡ, thường là sụn, giúp duy trì hình dạng và chống co kéo; lớp che phủ bằng da và mô mềm giúp che phủ tổn khuyết, tạo đường viền và sự tương đồng về màu sắc, kết cấu. Không phải trường hợp nào cũng cần tái tạo đủ cả ba lớp.

Cần cá thể hóa phương pháp điều trị

Không có một kỹ thuật duy nhất phù hợp với mọi tổn khuyết vùng mũi. Ngoài kích thước, bác sĩ cần đánh giá vị trí, độ sâu, chất lượng mô, nguồn cấp máu, yêu cầu duy trì đường thở và tình trạng sức khỏe của người bệnh.

Theo BS CKI Nguyễn Như Mạnh – Đơn nguyên Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ, Bệnh viện Đa khoa Hà Đông, việc đánh giá tổn khuyết cần được thực hiện toàn diện trước khi lựa chọn phương pháp tái tạo, bởi mục tiêu không chỉ là che phủ phần mô bị mất mà còn phải bảo đảm hình thể mũi hài hòa và hạn chế ảnh hưởng đến chức năng hô hấp.

Khi nào người bệnh cần đi khám?

Người bệnh có tổn khuyết vùng mũi sau chấn thương, phẫu thuật, cắt bỏ tổn thương da hoặc tổn thương gây mất mô nên được bác sĩ chuyên khoa đánh giá sớm, đặc biệt khi tổn thương ảnh hưởng đến cánh mũi, đầu mũi, lỗ mũi hoặc gây khó khăn trong hô hấp.

Tại Đơn nguyên Phẫu thuật tạo hình – Thẩm mỹ, Khoa Răng Hàm Mặt, Bệnh viện Đa khoa Hà Đông, người bệnh được thăm khám, đánh giá tình trạng và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp đối với các tổn khuyết, biến dạng vùng mặt. Đơn nguyên triển khai các kỹ thuật tạo hình vùng mặt như tạo hình mũi, mí mắt, môi, sửa sẹo, khâu vết thương thẩm mỹ vùng hàm mặt và một số phẫu thuật tạo hình khác.

ThS.BSCKII Nguyễn Vũ Trung, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Hà Đông, Phụ trách Khoa Răng Hàm Mặt cho biết, phát triển phẫu thuật tạo hình không chỉ đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ mà còn hướng tới phục hồi chức năng và hình thể cho người bệnh sau chấn thương, phẫu thuật hoặc các tổn khuyết vùng hàm mặt. Vì vậy, mỗi trường hợp cần được đánh giá cụ thể về mức độ tổn thương, cấu trúc giải phẫu và mục tiêu điều trị trước khi lựa chọn phương pháp can thiệp.

Việc thăm khám và đánh giá trước phẫu thuật là bước quan trọng nhằm xác định chỉ định phù hợp; sau can thiệp, người bệnh được hướng dẫn chăm sóc và theo dõi theo tình trạng cụ thể. Với những trường hợp tổn khuyết vùng mũi sau chấn thương, phẫu thuật hoặc cắt bỏ tổn thương, người bệnh nên được thăm khám tại cơ sở chuyên khoa để đánh giá đồng thời yêu cầu phục hồi hình thể và chức năng hô hấp.

Địa chỉ: Đơn nguyên Phẫu thuật tạo hình – Thẩm mỹ, Tầng 2, Nhà E, Bệnh viện Đa khoa Hà Đông, số 02 Bế Văn Đàn, phường Hà Đông, TP. Hà Nội. Hotline: 0869 558 122.